Przedsiębiorca opłaca do ZUS składki społeczne, składkę zdrowotną oraz zwykle Fundusz Pracy. Standardowy termin płatności to 20. dzień następnego miesiąca. Nowe firmy mogą przez pierwsze miesiące i lata znacząco obniżyć obciążenie dzięki ulgom — od Ulgi na start, przez preferencyjne składki, po Mały ZUS Plus.
Wysokość składek i dobór ulg realnie wpływają na koszty prowadzenia działalności. Poniżej porządkujemy, co i kiedy się płaci, jak liczy się składka zdrowotna oraz kto może płacić mniej.
Jakie składki płaci przedsiębiorca
Na obowiązki wobec ZUS składa się kilka elementów:
- składki społeczne — emerytalna, rentowe i wypadkowa; podstawą standardowo jest 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia,
- składka chorobowa — dla przedsiębiorcy dobrowolna; to ona daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego,
- składka zdrowotna — rozliczana odrębnie, a jej wysokość zależy od formy opodatkowania,
- Fundusz Pracy — co do zasady przy wyższych podstawach składek społecznych.
Aktualne kwoty składek zmieniają się co roku, bo zależą od wynagrodzeń i wskaźników gospodarczych. Bieżące wartości zawsze warto sprawdzić na portalu ZUS, zamiast opierać się na danych z poprzednich lat.
Składka zdrowotna a forma opodatkowania
Po zmianach z 2022 roku składka zdrowotna liczona jest inaczej w zależności od tego, jak rozliczasz podatek dochodowy. To jedna z ważniejszych różnic między formami opodatkowania:
- na skali podatkowej i podatku liniowym — podstawą jest dochód, a stosowana stawka procentowa różni się dla obu form,
- na ryczałcie — składkę ustala się w oparciu o próg przychodów, a jej podstawą jest procent przeciętnego wynagrodzenia.
Oznacza to, że wybór formy opodatkowania wpływa nie tylko na podatek, ale i na wysokość składki zdrowotnej. Dlatego decyzję o formie warto policzyć łącznie z ZUS. Konkretne stawki i progi publikuje ZUS oraz portal podatki.gov.pl.
Ulgi ZUS — zestawienie
| Ulga | Okres | Co obejmuje |
|---|---|---|
| Ulga na start | 6 miesięcy | Tylko składka zdrowotna, bez społecznych |
| Preferencyjne składki | 24 miesiące | Społeczne od 30% minimalnego wynagrodzenia |
| Mały ZUS Plus | Do 36 miesięcy w ciągu 60 | Podstawa zależna od dochodu |
Ulgi stosuje się zwykle po kolei, a każda ma własne warunki i limity. Poniżej omawiamy je pojedynczo.
Ulga na start
Ulga na start to preferencja dla nowych przedsiębiorców: przez pierwsze 6 miesięcy działalności nie płacisz składek społecznych, a jedynie składkę zdrowotną. Pozwala to znacząco obniżyć koszty na starcie, gdy firma dopiero buduje przychody.
Ulga przysługuje po spełnieniu warunków — m.in. gdy nie prowadziłeś działalności w ostatnich 60 miesiącach i nie wykonujesz na rzecz byłego pracodawcy tego samego, co na etacie. Trzeba jednak pamiętać, że brak składek społecznych oznacza brak ochrony chorobowej i rentowej w tym okresie. Z ulgi można też zrezygnować wcześniej.
Preferencyjne składki (mały ZUS)
Po zakończeniu Ulgi na start (lub zamiast niej) przysługują preferencyjne składki społeczne, potocznie zwane małym ZUS-em. Przez kolejne 24 miesiące składki społeczne liczysz od obniżonej podstawy, wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia.
To wciąż niższe obciążenie niż standardowe składki, ale już z ochroną ubezpieczeniową. Preferencyjne składki dotyczą wyłącznie części społecznej — składkę zdrowotną opłacasz na zasadach ogólnych, zależnych od formy opodatkowania.
Mały ZUS Plus
Mały ZUS Plus to ulga dla przedsiębiorców działających dłużej, których roczny przychód nie przekracza ustawowego limitu. Podstawę składek społecznych uzależnia się wtedy od dochodu z poprzedniego roku, a nie od stałej kwoty.
Z ulgi można korzystać przez ograniczony okres w ciągu kolejnych lat, a skorzystanie z niej wymaga zgłoszenia w terminie. Rozwiązanie jest korzystne zwłaszcza dla firm o niższej rentowności, bo wiąże wysokość składek z realnymi wynikami. Szczegółowe warunki i limit przychodu publikuje ZUS.
Terminy i deklaracje
Składki opłacasz do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. W tym samym terminie przesyłasz dokumenty rozliczeniowe, chyba że korzystasz z rozliczeń generowanych automatycznie, gdy dane się nie zmieniają.
Spóźnienie oznacza odsetki, a w przypadku dobrowolnej składki chorobowej — ryzyko utraty prawa do zasiłków. Dlatego pilnowanie terminów i prawidłowej podstawy to jeden z ważniejszych elementów obsługi firmy.
Dobór ulgi, prawidłowa podstawa i terminowe deklaracje potrafią realnie wpłynąć na koszty. Prowadzimy rozliczenia z ZUS, a jeśli zatrudniasz — także kadry i płace dla firm z Kościerzyny i Kaszub. Chcesz mieć składki pod kontrolą? Napisz do nas — pierwsza rozmowa i wycena są bezpłatne. Aktualne kwoty sprawdzisz na zus.pl.
← Wróć do bloga